tác phẩm : Vợ
chồng APHỦ
1) Hình tượng nhân vật Mị-
Về đoạn văn mở đầu, giới thiệu
nhân vật Mị:
Ngay từ những dòng đâu tiên,
người đọc đã buộc phải chú ý
tới hình ảnh người con gái "ngồi
quay sợi gai bên tảng đá trước
cửa, cạnh tàu ngựa" và "Lúc nào
cũng vậy dù quay sợi, thái cỏ
ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi
cõng nước dưới khe suối lên, cô
ấy cũng cúi mặt,mặt buồn rười
rượi"
Cách vào truyện gây ấn tượng
nhờ tác giả đã tạo ra những đối
nghịch:
+ Một cô gái lẻ loi, âm thầm gần
như lẫn vào các vật vô tri: cái
quay sợi, tảng đá tầu ngựa
trong khung cảnh đông đúc, tấp
nập của gia đình thống lí Pá Tra.
+ Cô gái ấy là con dâu của một
gia đình quyền thế, giàu có
"nhiều nương, nhiều bạc, nhiều
thuốc phiện nhất làng" nhưng
sao lúc nào cũng "cúi mặt" nhẫn
nhục và "mặt buồn rười rượi"
Đây là thủ pháp nhằm tạo tình
huống: có vấn đề trong lối kể
chuyện truyền thống giúp tác
giả mở lối dẫn người đọc cùng
tham gia hành trình tìm hiểu
những bí ấn của số phận nhân
vật.
- Phần tiếp theo của đoạn trích
kể về số phận éo le và những
phẩm chất tốt đẹp của nhân vật
Mị. Chú ý vào hai nét chính: Cô Mị
với cuộc đời cực nhục, khổ đau
và cô Mi với sức sống tiềm tàng
dẫn tới sứ Phản kháng mãnh liệt,
táo bạo.
+ Vì món nợ truyền kiếp khiến
Mị trở thành con dâu gạt nợ cho
nhà thống lí Pá Tra. Khái niệm
con dâu gạt nợ : Con dâu gạt nợ
thì bề ngoài là con dâu nhưng
thực chất bên trong là con nợ.
Điều cực nhục và khổ đau của số
phận nhân vật mà đó là: một
con nợ thông thường dù khốn
khổ vẫn còn hi vọng một ngày
nào đó thoát khỏi thân phận
con nợ khi đã thanh toán đầy
đủ cho chủ nợ. Phương thức
thanh toán có thể bằng tiền,
bằng vật chất, bằng số ngày
công làm việc cho chủ nợ.., Oái
ăm chỗ, Mị là con nợ nhưng Mị
cũng lại là con dâu. Là con dâu,
linh hồn Mị đã bị đem trình ma
nhà thống lí rồi, Mị không thể
chạy đâu cho thoát! Mị sẽ phải
kéo lê cái thân phận khốn khổ
của mình cho đến bao giờ? cho
đến tàn đời!
Thực ra, cái nguy cơ bị biến
thành một thứ con nợ chung
thân Mị đã linh cảm từ trước. Cô
đã nghĩ cách cứu mình (thực
chất là cứu tình yêu của mình)
và trả món nợ của gia đình bằng
cách đề nghị cha để cô "đi làm
nương"; cô đã van xin cha:
"đừng bán con cho nhà giàu".
Nhưng sự thông minh của một
cô gái mới lớn không thắng
được hoàn cảnh và mưu chước
thâm độc của cha con thống lí.
Mị bị tròng hai thứ dây trói là
làm con nợ (bắt buộc) và làm
con dâu (ép buộc) vì cha con
thống lí Pá Tra đã muốn như
thế.
Phải sống với kẻ mà mình không
yêu là nỗi khổ và nỗi đau của Mị.
Có đến mấy tháng trời, đêm nào
Mị cũng khóc. Rồi không thể
chịu đựng hơn được nữa, Mị
tính chuyện ăn là ngón để tìm
sự giải thoát: Người con gái
hiếu thảo ấy, trước khi chết về
lạy cha mà cũng để xin cha cho
mình được chết. Mấy lời thống
thiết của người cha già chịu
nhiều khổ não trong đời đã
khiến Mị không thể nghĩ cho nỗi
buồn của riêng bản thân Mị. Cô
quay trớ lại nhà thống lí.
Từ đấy, Mị chấp nhận cảnh ngộ
sống "lùi lũi như con rùa nuôi
trong xó cửa". Âm thầm như
một cái bóng là cách sống mà Mị
lựa chọn, cho dù, đó là một sự
lựa chọn chống lại bản tính yêu
đời của cô gái một thời xinh đẹp
và tài hoa. Tác giả cắt nghĩa: "Ở
lâu trong cái khổ, Mị quen khổ
rồi" để minh giải tình trạng bị
đày đoạ đến mức bị tê liệt về
tinh thần và dẫn tời tiếng thở
dài buông xuôi phó mặc cho
hoàn cảnh của nhân vật: "Bây
giờ thì Mì tưởng mình cũng là
con trâu, mình cũng là con ngựa,
là con ngựa phải đổi ở cái tàu
ngựa nhà này đến ở cái tàu
ngựa nhà khác, ngựa chỉ biết
việc ăn cỏ, biết đi làm mà thôi".
Bị biến thành một thứ công cụ
lao động là nỗi cực nhục mà
nhân vật phải chấp nhận và chịu
đựng.